Pierwszy to drukarz absolutnie polskiego pochodzenia. Działa w Krakowie od roku 1548 do roku 1577. Adres już znamy, bo to ulica Gołębia 20, czyli w drukarni Wietora. Tam, u wdowy po tymże, jest początkowo tylko czeladnikiem. Wkrótce to się zmienia, bowiem obrotny czeladnik w 1550 roku żeni się z wdową, przejmuje oficynę i… rozpoczyna dwuznaczne działania. Plotkarsko cytując relacje współczesnych, zawodowo stara się rozwijać warsztat i dba o poziom wydawniczy, jednocześnie w życiu prywatnym staje się podejrzanym o spowodowanie śmierci żony, a na pewno prowadzi podwójne życie rodzinne i nie jest wzorem cnót małżeńskich, raczej dokładnie odwrotnie – zarzuca mu się zdrady i wręcz okrucieństwo.

Nie zmienia to faktu, że wydawniczo działa na szeroką skalę. Drukuje tradycyjnie dochodowe krakowskie kalendarze i prognostyki astrologiczne, ale też Frycza Modrzewskiego sławetne O poprawie Rzeczypospolitej przerwane po trzecim tomie ingerencją cenzury kościelnej. Wydawał zarówno druki kontrreformacyjne, jak Rojzjusza i Orzechowskiego, ale i protestanckie śpiewniki i podręczniki. Do zasług szczególnych na pewno zaliczymy edycje ówczesnych podręczników czy poradników o różnym profilu: pionierskie w skali Europy O sprawie, sypaniu, wymierzaniu i sypaniu stawów (1573) Olbrychta Strumieńskiego, Geometria, to jest miernicka nauka Stanisława Grzepskiego, podręczniki medyczne czy sławetny traktat o sztuce wojennej hetmana Jana Tarnowskiego Consilium rationis bellicae z 1558 roku. Oczywiście mamy i Kromera, i Reja, i Kochanowskiego. Do tego szerokiego zakresu dodajmy Statuta Regni Poloniae Herburta oraz wyjątkowe podręczniki prawnicze Bartłomieja Groickiego, poczynając od Artykułów prawa magdeburskiego (1558), po dalsze – Porządek sądów miejskich czy Postępek w sądziech około karania na gardle. To dziejowy paradoks, że bohater sądowych procesów stał się wydawcą najważniejszych kodeksów prawniczych dawnej Polski. Mimo całej dwuznaczności doceńmy jednak zasługi edytorskie człowieka, który wydał około 300 tytułów i dał swoim potomkom podstawy rozwoju drukarni.

--------------------------

Fot. 10.1. Jan Herburt, Statuta Regni Poloniae in ordinem alphabeti digesta a Joanne Herborto de Fulstyn [...], druk Łazarz Andrysowic, 1567, źródło: Biblioteka Narodowa, Polona

Fot. 10.2. Marcin Siennik, Lekarstwa doświadczone […], druk Łazarz Andrysowic, 1564, źródło: Biblioteka Narodowa, Polona

Fot. 10.3. Marcin Siennik, Lekarstwa doświadczone […], druk Łazarz Andrysowic, 1564, źródło: Biblioteka Narodowa, Polona