Andrzej Piotrkowczyk Starszy, czyli obrońca tradycji
ul. Floriańska 15
Początkowo księgarz, drukuje od 1576 roku. Z domu przy ulicy Stolarskiej obok klasztoru oo. Dominikanów przenosi się w miejsce do dziś istniejące i łatwe do zauważenia: Dom Pod Wiewiórką przy ulicy Floriańskiej 15, gdzie działa do 1620 roku. Edytorsko, ideowo i religijnie to przeciwieństwo poprzednika, czyli Aleksego Rodeckiego: bardzo zaangażowany obrońca katolicyzmu, przeciwnik reformacji. Już pierwszym drukiem z 1577 roku jest instrukcja walki z herezją Orthodoxa confessio de uno Deo. Piotrkowczyk zasłynął wydaniami dzieł Piotra Skargi, począwszy od wielu wersji kazań, również sławetne Żywoty Świętych. Inny legendarny kapłan, czyli ks. Jakub Wujek, również drukuje u Piotrkowczyka – wydaje u niego swoją Biblię i Nowy Testament, do dziś czytane w tej wersji. Piotrkowczyk drukuje ogromne ilości religijnych druków polemicznych, panegiryków, ale i tekstów okolicznościowych związanych z wydarzeniami politycznymi, wojnami Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy, a także dzieła teologiczne, jak potrydenckie dokumenty soborowe i klasykę św. Tomasza. Wyrazem bardzo radykalnego zaangażowania Piotrkowczyka w dzieło kontrreformacji jest wydane w 1603 roku niesławne raczej dzieło Index ductorum et librorum prohibitorum in Polonia editorum, czyli pierwsze u nas wydanie indeksu ksiąg zakazanych.
Aby jednak pokazać naszego drukarza dla wiedzy i kultury zasługi, przypomnijmy też wielkie osiągnięcie wydawnicze, jakim była edycja w 1578 roku Gniazda cnoty Bartosza Paprockiego, legendarnego herbarza, dla historyków bezcennego do dziś. Wystarczy przypomnieć tylko, że zawiera 3500 (!) ilustracji herbowych wykonanych drzeworytowo.
Piotrkowczyk nie stroni też od współpracy z Akademią, dla której drukuje dzieła prawnicze, astronomiczne i matematyczne słynnego Jana Brożka, czy Naukę położnic ratowania i leczenia Andrzeja Glabera (1589) i Naukę o morowym powietrzu Piotra Umiastowskiego (1591). W ówczesnym świecie niezwykłym powodzeniem cieszyła się również ilustrowana miedziorytami Hippica, to jest o koniach księgi Krzysztofa Dorohostajskiego z 1603 roku. Wydaje niezwykle popularne dziełka o psach myśliwskich, ale i poezje Kochanowskiego, Klonowica, Szymonowica.
Spoglądając na dorobek Piotrkowczyka, mam prywatną refleksję – to dziecko swojej epoki i szlacheckiego, tradycyjnego systemu wartości.
--------------------------
Fot. 15.1. Dworzanin polski Łvkasza Gornickiego [...], drukarnia Andrzeja Piotrkowczyka, 1639, źródło: Biblioteka Narodowa, Polona
Fot. 15.2-5. Bartosz Paprocki, Gniazdo cnoty zkąd herby rycerstwa slawnego Krolestwa Polskiego, druk Andrzej Piotrkowczyk, 1578, źródło: Biblioteka Jagiellońska, Polona
Fot. 15.6-7. Piotr Skarga, Kazania o siedmi sakramentach Kościoła s. katolickiego, druk Andrzej Piotrkowczyk, 1600, źródło: Biblioteka Narodowa, Polona
Fot. 15.8-9. Piotr Skarga, Zywoty swiętych Starego y Nowego Zakonu, druk Andrzej Piotrkowczyk, 1598, źródło: Biblioteka Narodowa, Polona
Patrz także: ulica Floriańska

















