Kapiści. Sto lat!

piątek, 11 października 2024 - niedziela, 6 kwietnia 2025

  • piątek, 11 października 2024 - niedziela, 6 kwietnia 2025
>

Muzeum Narodowe w Krakowie świętuje setną rocznicę powstania jednej z najważniejszych dwudziestowiecznych grup artystycznych w Polsce. Komitet Paryski, którego członków zwano później kapistami (od skrótu KP), został zawiązany w 1923 roku przez studentów Akademii Stuk Pięknych w Krakowie ze względów praktycznych. Celem były paromiesięczne studia malarstwa w Paryżu, pod artystyczną opieką ich profesora – Józefa Pankiewicza.

Wyjazd doszedł do skutku we wrześniu 1924 roku i ostatecznie trwał siedem lat – większość uczestników powróciła do Polski w 1931 roku. Studia u Pankiewicza legły u podstaw rozwoju członków grupy jako malarzy. Niezwykle istotne były lekcje prowadzone przez profesora w Luwrze. By się utrzymać, studenci organizowali bale – najsłynniejszy z nich był ten zorganizowany w 1925 roku, w którym uczestniczył Pablo Picasso. W czasie pobytu we Francji grupa pokazała swoje dzieła na dużych wystawach – w paryskiej Galerii Zak (1930) i w genewskiej Galerii Moos (1931) – które rozsławiły ją w Polsce. Po powrocie do kraju kapiści zajęli znaczące miejsce w strukturach Związku Zawodowego Artystów Plastyków i byli głównymi inicjatorami powstania ważnego dla popularyzacji sztuki czasopisma „Głos Plastyków”. Na twórczość członków grupy bezpośredni wpływ wywarł ich mentor, inspirowali się też dziełami „ojca malarstwa współczesnego” Paula Cézanne’a i postimpresjonisty Pierre’a Bonnarda, z którym Pankiewicz się przyjaźnił.

Na wystawie zaprezentowano przede wszystkim wczesne prace kapistów, na których wspomniani mistrzowie odcisnęli wyraźne piętno. Choć grupa została zawiązana w celu utylitarnym, to jednak z biegiem czasu powstały – głównie dzięki Janowi Cybisowi – ogólne założenia jej „koncepcji malarskiej”. Zasadniczym zagadnieniem był dla nich kolor, który pojawia się na obrazie dopiero w zestawieniu z innymi kolorami i buduje bryłę, i przestrzeń. Używali sformułowanego przez Pankiewicza pojęcia „gry barwne”, a Józef Czapski wyjaśniał je tak: „Płaszczyzna gładka w zestawieniu z jaśniejszą plamą ciemnieje, przy ciemnej jaśnieje, płaszczyzna szara w zestawieniu z czerwoną plamą zielenieje itp.”. Kapiści malowali prawie wyłącznie z natury. Ponieważ treść nie była dla nich ważnym elementem, tematyka obrazów ogranicza się do krajobrazu i martwej natury, rzadko portretu. Jedynie Zygmunt Waliszewski – „cudowne dziecko” wśród kapistów – przedstawiał w często groteskowy, dynamiczny sposób relacje miedzy malowanymi postaciami, a temat miał dla niego duże znaczenie. Na wystawie wyróżniono jego dwa dwustronne obrazy. Pierwszy z nich to inspirowany awangardowym plakatem radzieckim Autoportret, na którego odwrocie znajduje się scena w loży teatralnej, przedstawiona w charakterystyczny dla autora, groteskowy sposób. Drugi to ogromny jak na prace kapistów zimowy widok miasteczka, na którego odwrocie widnieje renesansowa uczta – jeden z ulubionych tematów malarza na początku lat trzydziestych XX wieku. Przykładem powojennej twórczości członków grupy i radykalnej realizacji ich postulatów teoretycznych są bliskie reliefowi obrazy Jana Cybisa.

Muzeum im. E. Hutten-Czapskiego

ul. Piłsudskiego 12

Tutaj dzieje zapisane są w numizmatach, starych mapach i drukach, a w życiorys polskiego artysty wplecione są najważniejsze wydarzenia XX-wiecznej Europy.

W XIX-wiecznym Pałacyku Czapskich mieści się poświęcone numizmatyce centrum ekspozycyjne, badawcze i edukacyjne. Na wystawie stałej można tu zobaczyć ponad 2500 cennych monet, medali i banknotów, a jej uzupełnieniem są czasowe prezentacje starodruków i dawnych map. Historia muzeum wiąże się z postacią kolekcjonera, hr. Emeryka Hutten-Czapskiego (1828-1896) – bibliofila, zbieracza grafik, dzieł sztuki oraz pamiątek polskich, ale przede wszystkim twórcy najcenniejszej w historii kolekcji polskich numizmatów. Po jego śmierci w dobudowanym do pałacu pawilonie otwarto prywatne muzeum, które następnie decyzją rodziny zostało przekazane Muzeum Narodowemu. Pałac jest otoczony przez piękny ogród – już w XXI wieku powstał tu nowoczesny Pawilon Józefa Czapskiego poświęcony wnukowi kolekcjonera, związanemu z paryską „Kulturą” wybitnemu intelektualiście, pisarzowi, malarzowi i krytykowi sztuki. Prezentowana tu stała multimedialna wystawa, choć niewielka, to nie tylko historia życia pojedynczego człowieka, ale i świadectwo dramatycznych dziejów Europy w XX wieku.

Bilety: normalne 18 zł, ulgowe 14 zł, rodzinny 36 zł, wstęp wolny we wtorek

OK Nasz strona korzysta z plików cookies w celach statystycznych, marketingowych i promocyjnych. Możesz wyłączyć tą opcję w ustawieniach prywatności swojej przeglądarki.