Podgórze

Najpierw niewielka osada na prawym brzegu Wisły, potem dumne cesarskie miasto, wreszcie dzielnica Krakowa. Poznaj Podgórze!

Podgórze dopiero od 1915 roku jest dzielnicą Krakowa. Jednak osada na prawym brzegu Wisły istniała już w średniowieczu, a jej historia ściśle związana jest z królewskim miastem – przecież to tu znajduje się kopiec Krakusa, mogiła legendarnego księcia, założyciela Krakowa.

Podgórze grało też ważną rolę w gospodarce Krakowa: od średniowiecza prowadziła tędy droga solna do Wieliczki i Bochni, a także szlak handlowy na Węgry i Ruś. W wapiennych wzgórzach Krzemionek drążono kamieniołomy, powstawały liczne młyny do mielenia gipsu i cegielnie.

Z końcem XVIII wieku, po pierwszym rozbiorze Polski, granicą państwa stała się linia Wisły – położony na jej lewym brzegu Kraków pozostał polski, zaś Podgórze przypadło Austrii. W 1784 roku Józef II Habsburg nadał Podgórzu prawa miejskie. Do nowego miasta, którego mieszkańcy cieszyli się bardzo korzystnymi przywilejami podatkowymi, ściągali przedsiębiorcy, kupcy i rzemieślnicy z całego imperium austriackiego. Nadali oni miastu handlowy, a później także przemysłowy charakter (Podgórze miało m.in. własną elektrownię miejską, otwartą pięć lat przed krakowską; dziś ten budynek wchodzi w skład kompleksu Cricoteki – Ośrodka Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora). Czasy austriackie to dla Podgórza okres dynamicznego rozwoju. Młode miasto mogło być nie tylko konkurentem, ale też partnerem dla Krakowa. Mniej więcej z jego pierwszych dekad pochodzi centrum dawnego miasta – Rynek Podgórski – oraz pierwszy cmentarz podgórski (tzw. stary cmentarz).

W XX wieku, gdy stary Kraków zaczął dusić się w swoich dawnych granicach, władze miasta podjęły starania, by je rozszerzyć. W 1915 roku po żmudnych pertraktacjach Podgórze zostało częścią Krakowa.

Historia Podgórza ma także tragiczną kartę – to tutaj wiosną 1941 roku hitlerowcy utworzyli getto – zamkniętą, otoczoną murem dzielnicę przeznaczoną dla ludności pochodzenia żydowskiego.

Zobacz także:

• Rynek Podgórski z kościołem parafialnym św. Józefa
• kościół i fort św. Benedykta
• stary cmentarz podgórski
• kopiec Krakusa
• Cricoteka – Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora
• plac Bohaterów Getta
• Apteka Pod Orłem
• Fabryka Emalia Oskara Schindlera
• MOCAK Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie
• Sanktuarium Bożego Miłosierdzia
• Sanktuarium św. Jana Pawła II